Yapay zeka ile giden arama kampanyası: Türkiye'de yasal çerçeve (İYS, 6563, KVKK)

Giden arama kampanyasını bir yapay zeka ajanına yaptırmak teknik olarak artık zor değil; zor olan, bu aramaların Türkiye'de hangi hukuki rejime girdiğini doğru kurmak. İki mevzuat birlikte işliyor: aramanın ticari amaçlı bir "ileti" olup olmadığını belirleyen 6563 sayılı Kanun ile İYS düzeni ve aranan kişinin numarasıyla sesinin işlenmesini düzenleyen KVKK. Bu yazı, 2026'da yürürlükteki metinlere ve Kurul kararlarına dayanarak sınırları çiziyor.

Yapay zeka ile giden arama kampanyası yapmak yasal mı?

Kısa cevap: evet, ancak pazarlama amaçlı arama "ticari elektronik ileti" sayılır ve onay rejimine tabidir. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, ticari elektronik iletiyi "telefon, çağrı merkezleri, faks, otomatik arama makineleri, akıllı ses kaydedici sistemler, elektronik posta, kısa mesaj hizmeti gibi vasıtalar kullanılarak elektronik ortamda gerçekleştirilen ve ticari amaçlarla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli iletiler" olarak tanımlıyor [1]. Yapay zeka ile yapılan tanıtım araması bu tanımın tam ortasında: hem otomatik arama hem ses içerikli ileti. Kanunun 6. maddesi ise bu iletilerin "alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla" gönderilebileceğini söylüyor [1].

Onayın nasıl alınacağını ve yönetileceğini Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik düzenliyor (Resmî Gazete 15.07.2015, 29417) [2]. 2020'de eklenen İleti Yönetim Sistemi (İYS) hükümleriyle kural netleşti: ileti göndermek isteyen işletme İYS'ye kaydolur ve "İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ticari elektronik ileti gönderilemez" [2]. Mevcut onayların İYS'ye aktarılması için tanınan süre, onay sayısı 150 bini aşan hizmet sağlayıcılar için 31 Aralık 2020'de, diğerleri için 31 Mayıs 2021'de doldu [3]; İYS'ye kaydedilmeyen onaylar geçersiz sayılıyor [2]. Ticaret Bakanlığı da sistemin SMS, e-posta ve sesli aramaları kapsadığını belirtiyor; yani İYS yalnızca mesaj kanallarını değil telefonla aramayı da içeriyor [3]. Aramayı bir insanın mı yoksa bir yazılımın mı yaptığı bu rejimi değiştirmiyor; belirleyici olan aramanın ticari amacı.

İYS onayı olmadan müşteri aranabilir mi?

Bazı aramalar için evet. Yönetmeliğin 6. maddesi önceden onay aranmayan dört hali sayıyor: birinci, ikinci ve dördüncü haller mevcut bir ilişkiye dayalı bilgilendirme iletileri; üçüncü hal ise alıcının tacir/esnaf sıfatına dayanan ve tanıtım iletisine de izin veren ayrı bir istisna [2]:

• Alıcının iletişim bilgisini bu amaçla verdiği durumda, temin edilen mal veya hizmete ilişkin değişiklik, kullanım ve bakım iletileri [2]
• Devam eden abonelik, üyelik veya ortaklık ilişkisinde tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat bildirimleri; bu iletilerde mal veya hizmet tanıtımı yapılamaz [2]
• Tacir veya esnaf olan alıcılara gönderilen iletiler; Kanun bu kesime onay alınmaksızın gönderime izin veriyor, ret hakkı kullanılmışsa gönderim durur [1][2]
• Sermaye piyasası mevzuatı uyarınca aracılık faaliyeti yapan şirketlerin müşterilerine yönelik bilgilendirme iletileri [2]

Pratik ayrım şu: randevu teyidi, sipariş veya teslimat bilgisi, vadesi gelen borç hatırlatması gibi aramalar tanıtım içermediği sürece onay gerektirmiyor; aynı aramaya "bu arada yeni paketimizi duydunuz mu?" cümlesi girdiği anda onay şartı geri geliyor [2]. Yönetmelik, birinci, ikinci ve dördüncü haldeki iletiler için İYS kontrolü yapılmayacağını belirtiyor; tacir ve esnaf adresleri ise İYS'ye kaydediliyor ve gönderimden önce ret kontrolünden geçiyor [2]. Randevu hatırlatma araması ile mevcut müşterinin kendi verdiği numaraya, talep ettiği konuda yapılan geri arama da, alınan hizmete ilişkin bilgilendirmeyle sınırlı kaldığı ve tanıtım içermediği sürece bu sınıfa giriyor [2]; ayrıntı için: avaritcall.com/tr/blog/randevu-hatirlatma-aramasi-no-show-arastirmalar ve avaritcall.com/tr/blog/emlak-ofisi-icin-yapay-zeka-telefon-asistani.

Onay mekaniğinde üç ayrıntı sık atlanıyor. Birincisi, alıcının numarasına ileti göndererek onay istenemez [4]. İkincisi, İYS dışında alınan onaylar üç iş günü içinde İYS'ye kaydedilmek zorunda; "İYS'ye kaydedilmeyen onaylar geçersiz kabul edilir" [2]. Üçüncüsü, alıcı "hiçbir gerekçe göstermeksizin" reddedebilir; ret ulaştıktan sonra gönderim üç iş günü içinde durdurulmalı [2].

KVKK tarafı: numara, ses ve aydınlatma

İYS onayı KVKK yükümlülüklerini kendiliğinden karşılamıyor; iki rejim yan yana işliyor. 6698 sayılı Kanun kişisel veriyi "kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi" olarak tanımlıyor; telefon numarası da aramada konuşulan ses de bu kapsamda [5]. Kanunun 5. maddesine göre kişisel veri açık rıza olmadan işlenemez; istisnalar arasında sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olma ve veri sorumlusunun meşru menfaati var [5]. Mevcut müşteriye bilgilendirme araması sözleşme ilişkisine dayandırılabilir; soğuk pazarlama araması için bu dayanak zor. Kurul, 2018/119 sayılı İlke Kararı'nda açık rıza ya da diğer işleme şartları bulunmadan reklam amaçlı SMS, e-posta ve aramaların durdurulması gerektiğini, aksi hâlde idari para cezası uygulanacağını ilan etmişti [6].

Aydınlatma yükümlülüğü (md. 10) rızadan bağımsız: veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, aktarım, hukuki sebep ve ilgili kişinin hakları, veri elde edilirken bildirilmeli [5]. Soğuk aramada veri ilk kez elde edildiğinden aydınlatma aramanın içinde yapılmalı; amaç değiştiğinde Tebliğ aydınlatmayı ayrıca istiyor [7]; daha önce aydınlatılmış mevcut müşteride kısa bir hatırlatma iyi uygulama. Tebliğ bunun "sözlü, yazılı, ses kaydı, çağrı merkezi gibi fiziksel veya elektronik ortam" kullanılarak yapılabileceğini söylüyor; ispat yükü veri sorumlusunda ve aydınlatma ile açık rıza "ayrı ayrı" yerine getirilmeli [7]. Kurul bu son noktayı 18.02.2026 tarihli 2026/347 sayılı İlke Kararı ile yeniden vurguladı: aydınlatma metni ile açık rıza metni iç içe ya da tek beyanla sunulamaz [8]. Bir yapay zeka ajanı için bu, açılış cümlesinin tasarımı demek: kim aradı, neden; rıza ise ayrı bir soru.

Arayanın kendini tanıtması mevzuatta var: Yönetmelik, sesli arama içeriğinde tacirler için ticaret unvanına, esnaflar için ad ve soyada yer verilmesini zorunlu kılıyor [2]. Aramanın bir yapay zeka asistanı tarafından yapıldığını baştan söylemek Türkiye'de ayrı bir yasal zorunluluk olarak düzenlenmemiştir; AB Yapay Zeka Tüzüğü md. 50 bunu şart koşar [9]. İyi uygulama olarak her durumda öneriyoruz. AB'deki kural, gerçek kişilerle doğrudan etkileşen sistemler için, bariz olmadıkça, ilk etkileşimde bildirim istiyor ve 2 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanıyor [9].

Ceza tutarları ve ispat yükü

6563 md. 12 tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artıyor. 25.12.2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle 2026 tutarları %25,49 artırıldı; onay dâhil temel yükümlülüklere aykırılık için 2.859–14.309 TL [10]. Kanun, 6. maddeye aykırı iletinin "bir defada birden fazla kimseye" gönderilmesi hâlinde cezanın on katına kadar artırılabileceğini söylüyor [1]; kampanya niteliğindeki toplu aramaların bu kapsamda değerlendirilmesi riski planlamada hesaba katılmalı. Şikâyetler ileti tarihinden itibaren üç ay içinde e-Devlet ya da İYS üzerinden (TİSS) veya yazılı olarak il müdürlüğüne yapılıyor [2][4]; "şikâyet konusu işlemlerde ispat yükümlülüğü hizmet sağlayıcıya" ait ve onay kayıtları geçerliliğin sona ermesinden itibaren üç yıl saklanmalı [2]. KVKK cezaları ayrı bir kalem: Kurul 2018/119 kararında yalnızca 6698'e dayanıyor (md. 15/7 durdurma, md. 18 idari para cezası) [6]; 6563 md. 12 cezası ise ayrı bir yaptırım [1].

Aramayı kimin yaptığı değil, aramanın neden yapıldığı hukuki rejimi belirler.

Kampanya aracında izin ve ret kontrolü nasıl doğrulanır?

Mevzuat "hangi yazılım" sorusunu sormuyor; "onayı kim kontrol etti, aydınlatmayı kim yaptı, ret nereye işlendi, kayıt nerede" sorularını soruyor. Bu yüzden kampanya aracında doğrulanacak olan bir yazılım özelliği değil, işletmenin kurduğu süreçtir: arama listesinin izin durumuna göre ayrıştırılması, ret talebinin kaydedilip kişinin bir daha aranmaması, ispat kayıtlarının saklanması ve aydınlatma metninin ajanın senaryosuna işletme tarafından yazılması. Genel KVKK ilkeleri (veri minimizasyonu, saklama süresi, ilgili kişi hakları) için ayrı yazımız var: avaritcall.com/tr/blog/kvkk-uyumlu-sesli-ai. Giden aramaya özgü kontrol adımları şöyle:

• Listeyi üçe ayır: İYS'de arama kanalı için onayı bulunan gerçek kişiler; onay gerektirmeyen bilgilendirme aramaları (mevcut müşteriye teyit, borç hatırlatma, teslimat) [2]; İYS'ye kayıtlı ve ret vermemiş tacir/esnaf listesi [1][2]. Her segment için ayrı senaryo kullan; tanıtım cümlesi yalnızca birinci ve üçüncü segmentte olabilir.
• Kampanyadan hemen önce İYS'den güncel onay ve ret durumunu çek; üç iş günü içinde işlenen retler yüzünden dünkü liste bugün geçersiz olabilir [2].
• Açılış senaryosunu mevzuata göre yaz: ticaret unvanı [2], aramanın bir yapay zeka asistanı tarafından yapıldığı, arama amacı ve kısa aydınlatma (kimlik, amaç, hukuki sebep, haklar) [7]; açık rıza gerekiyorsa bunu ayrı ve net bir soruyla al [8].
• Ret yolunu aramanın içine koy: "aranmak istemiyorum" dendiğinde ajan bunu kaydetmeli, numara sonraki arama listelerinden çıkarılmalı, işletme de üç iş günü içinde İYS'ye bildirmeli [2].
• İspat için sakla: onayın kaynağı ve tarihi, ret kayıtları ve görüşme dökümü üç yıl [2]. Ses kaydı tutulacaksa ayrıca aydınlatılmalı; hiç tutulmaması veri minimizasyonu açısından daha sade.

AvaritCall'da bu akış, arama listesi panele yüklenmeden önce işletmenin kendi izin ve ret listesini ayrıştırmasıyla başlıyor. Ses kaydı alınmaz, yalnızca metin dökümü saklanır; platform KVKK ve GDPR uyumlu çalışır. Tanıtım, aydınlatma ve ret cümlelerini ajan senaryosunda işletme yazdığı için hukuki metnin kontrolü işletmede kalıyor; platform onayın yerine geçmiyor, onaylı listeyi uygulamayı kolaylaştırıyor.

Bu yazının kapsamadığı durumlar

Bazı durumlarda yapay zeka ile giden arama doğru araç değil. Onayı olmayan tüketici listesine "bir kere deneyelim" araması, teknoloji ne olursa olsun 6. madde ihlali ve toplu gönderim çarpanına açık [1]. Sağlık gibi özel nitelikli verilerin konuşmada geçebileceği senaryolarda (ör. tedavi hatırlatma) rejim ağırlaşıyor; 6698 md. 6 bu verileri daha sıkı şartlara bağlıyor [5]. Tacir/esnaf istisnası da sınırsız değil: 6563 onay şartını kaldırıyor, ancak numara bir gerçek kişiye (şahıs şirketi, esnaf) aitse KVKK md. 5 işleme şartı ayrıca gösterilebilmeli [5]. İYS sorgusu platformdan bağımsız: onay ve ret kontrolü işletmenin kendi İYS hesabında yapılır. Ürün tarafında: çok gürültülü ortamda tanıma doğruluğu düşer, tereddütlü ya da hukuki soruya dönüşen görüşmeler insana devredilmeli ve yapay zeka nihai hukuki ya da finansal karar üretmek için tasarlanmadı.

Toparlarsak: yapay zeka ile giden arama Türkiye'de yasal, ama pazarlama amacı taşıdığı anda İYS onayı, aramanın türünden bağımsız olarak da KVKK aydınlatması vazgeçilmez; ispat yükü her iki rejimde de arayan tarafta [2][7]. Listeyi ayırmak, açılış senaryosunu mevzuata göre yazmak ve kayıtları üç yıl saklamak riskin büyük bölümünü kapatıyor. Bu yazı hukuki tavsiye değildir; mevzuat ve tutarlar değişebilir, kaynaklar 30.08.2026 tarihinde erişilmiştir.